In opdracht van de gemeente Groningen en in samenwerking met studio DL analyseert Eyckveld de effecten van het lichtontwerp voor het plein om het Groninger Forum, waardoor we de situationele veiligheid en de kwaliteit van de omgeving in avondcondities helpen verbeteren.

 

 

 

 

 

 

Het Groninger Forum is een gebouw in het centrum van de stad Groningen met een geplande oplevering in 2019. Het is onderdeel van een geplande verbouwing van de oostzijde van de Grote Markt, het centrale plein van de stad. Het Forum is bedoeld als algemene ontmoetingsplek voor bewoners en bezoekers van de stad Groningen. Onder het Forum is een parkeergarage gepland en in de kelder kunnen fietsen gestald worden. Men verwacht 1,6 miljoen bezoekers per jaar te ontvangen.

Doordat het gebouw in hoge mate een publieke functie vervuld is een goede straatbeleving belangrijk, zowel overdag als in de nacht. In nachtcondities ontstaan er soms problemen met bijvoorbeeld de ervaring van veiligheid door verlaagde lichtcondities, toegenomen schaduwvorming en de daarbij gepaard gaande reductie van zicht op de straat en op elkaar. Dit kan vervelende ervaringen opleveren bij bezoekers. Met behulp van zorgvuldig geplaatste straatverlichting kunnen deze vervelende ervaringen worden opgevangen. Eyckveld is gevraagd als specialist op het vlak van gebruikerservaringen in stedenbouw en architectuur om een analyse te doen van het ontwerp, om zo vooraf aspecten die een negatieve avondbeleving kunnen veroorzaken op te sporen en te ondervangen.

 

 

In 2015 heeft Eyckveld voor de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) een literatuuronderzoek verricht met case studies op de relatie tussen openbare verlichting en veiligheidsbeleving. In dit onderzoek verkenden wij hoe straatverlichting de beleving van straten beïnvloedt, met name op het vlak van veiligheid. Verlichting dat in staat is om mensen een veilig gevoel te geven beïnvloedt in hoge mate de tevredenheid van gebruikers en het gevoel welkom te zijn. Het bevorderen van het veilig voelen is daarom vaak het centrale thema in nachtsituaties.

Naast een verkenning van diverse componenten uit de wetenschappelijke literatuur stond de toepassing van het ZETA model op de ervaring van straatverlichting centraal. ZETA staat voor Zichtbaarheid, Eenduidigheid, Toegankelijkheid en Aantrekkelijkheid. Het ZETA model is het meest gebruikte model voor de ontwikkeling van veilige openbare omgevingen in Nederland. Een flink deel van onze waarde voor het NSVV bestond uit het opstellen van ZETA richtlijnen op avondsituaties met straatverlichting. De verschillende componenten kunnen hierbij worden opgevat als criteria om een geschikte straatverlichting situatie te ontwerpen voor de beleving van voetgangers.

 

 

 

In de uitvoer van de opdracht in deze offerte passen we het ZETA model en andere bevindingen uit het onderzoek voor het NVVL in combinatie met onze eigen basismodellen uit de omgevingspsychologie toe. Door toepassing van eerder door ons opgedane kennis kunnen we een hoge praktisch toegevoegde opbrengst leveren tegen een relatief kleine investering. De methode die we gebruiken heet design review. We beoordelen het ontwerp aan de hand van de diverse aspecten hierboven genoemd.

 

De inzichten leveren we aan in de vorm van geannoteerde ontwerptekeningen. Dit zijn plattegronden en 3D uitsneden uit een 3D model, met daarin ingetekend aspecten die vragen om een andere ruimtelijke keus of ontwerpdetail, of die bij ons opvallen als kenmerkend voor een bepaalde psychologische ervaring. Daarnaast onderzoeken we de zichtlijnen aan de hand van isovist analyse of space syntax analyse op basis van plattegronden. Met behulp van de zichtlijnen kunnen we bepalen wat de kwaliteit is van sociale controle rond het plein.

 Wat is een isovist analyse?

Een isovist analyse geeft inzicht in de de zichtbaarheid in een stad of landschap. Dit kan de zichtbaarheid van een plek zelf zijn t.o.v. andere locaties (dit noemen we externe zichtbaarheid), of het zichtbare veld vanaf een punt in de ruimte (dit noemen we interne zichtbaarheid).

Door gebouwen en straten te modelleren met 2D polygonen kan een isovist analyse kan worden uitgevoerd. De toepassing van een isovist analyse is bijvoorbeeld om te bepalen waar het beste bewakingscamera’s te plaatsen. We gebruiken het doorgaans ook bij wayfinding opdrachten om de beste locatie voor bewegwijzering te bepalen.

Hier gebruiken we het om op en rond het plein te kunnen inventariseren waar de meer sociaal onveiligere plekken zijn. Dit zijn plekken waar het natuurlijke toezicht van omstanders die zich op het plein bevinden verminderd is door bijvoorbeeld gebroken zichtlijnen.

 

 

 

Heeft u naar aanleiding van dit bericht een vraag of opmerking? Wij horen het graag en komen binnen een dag terug met een antwoord.